Waarom boeken lezen? Om ons voorstellingsvermogen te verbeteren en ons slimmer te maken? Om kennis op te doen? Afgezien hiervan, en andere goede redenen, denk ik dat lezen mensen in contact brengt met het eigen ik, met hun bewustzijn. Het brengt orde in de chaos. Zoals psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi schreef in zijn boek Flow:
‘The optimal state of inner experience is one which there is order in consciousness.’
Hieronder geef ik een lijst met boeken die mij in een staat van flow brachten. En mijn perceptie van de werkelijkheid veranderden. Bekijk ook mijn persoonlijke leeslijst op Goodreads, en laat je inspireren door de boeken die ik de afgelopen jaren heb gelezen.
Boeken die je denkwijze zullen veranderen:
Robert Greene – Human Nature
“Lees het!”
Of lees zijn boek over macht als je meer macht wilt hebben: De 48 wetten van de macht
Als je wilt verleiden: De 24 wetten van het verleiden
En als je een echte meester wilt worden op welk vlak dan ook, lees dan: Mastery
Hans Rosling – Factfulness
“Hoe kunnen zoveel mensen het over zoveel mis hebben? Hoe is het zelfs mogelijk dat de meerderheid van de mensen slechter scoort dan chimpansees? Slechter dan willekeurig!”
We weten minder over de wereld dan chimpansees en Hans Rosling laat ons zien waarom. Hij geeft ons tien redenen waarom we het mis hebben over de wereld en waarom de dingen beter zijn dan je denkt. Enkele voorbeelden: Vandaag leeft de meerderheid van de wereldbevolking in middeninkomenslanden (en niet in lage-inkomenslanden). In de afgelopen 20 jaar is het deel van de wereldbevolking dat in extreme armoede leeft bijna gehalveerd (niet verdubbeld). En ongeveer 60 procent van de meisjes in lage-inkomenslanden maakt de basisschool af (niet een magere 20 procent).
Ik leerde dat ook ik een dramatisch wereldbeeld heb. Ik heb het systematisch mis over wereldkwesties en weet minder dan ik denk. Na het lezen van dit boek zal ik positiever zijn over de wereld (afgezien van klimaatverandering, dat een echt probleem aan het worden is) en zal ik proberen een wereldbeeld te verkrijgen die meer op feiten gebaseerd is.
Seth Godin – Meatball Sundae
‘Marketeers zijn de baas. Dat is altijd zo geweest. Maar soms beseffen de mensen die de touwtjes in handen hebben niet dat ze marketeers zijn.’
GoGodin laat met veel duidelijkheid zien hoe de opkomst van Nieuwe Marketing leidt tot de vorming van nieuwe organisaties. Volgens hem zijn succesvolle organisaties gebouwd rond succesvolle marketingtactieken en vandaag de dag kunnen deze organisaties alleen gedijen als ze de tactieken van Nieuwe Marketing omarmen.
Door dit boek begreep ik de kracht van marketing, vooral door het gebruik van goedkope technologieën zoals internet en sociale media. En tijdens het lezen besloot ik een blog te beginnen.
Andere goede boeken van Godin zijn: Dit is nu Marketing en This Is Strategy: Make Better Plans
Isaiah Berlin – De egel en de vos
“De vos weet van alles, maar de egel weet één groot iets.”
Deze zin van de Griekse dichter Archilochus wordt door Isaiah Berlin gebruikt om kunstenaars, of mensen in het algemeen, in twee groepen te verdelen. Dit met een grote kloof tussen de twee. Egels zijn mensen die alles relateren aan één centrale visie. Ze hebben één samenhangend systeem voor ogen en proberen nieuwe ervaringen en objecten in te passen in, of uit te sluiten van, hun onveranderlijke, allesomvattende, soms tegenstrijdige en onvolledige, soms fanatieke, eenheidsvisie. Vossen, aan de andere kant, zijn degenen die anders begrijpen, denken en voelen. Voor hen verschijnt de wereld als een ongerelateerd, tegenstrijdig, verbonden geheel dat eerder centrifugaal dan centripetaal is. Hun denken is verstrooid of diffuus, beweegt zich op vele niveaus en grijpt naar de essentie van de dingen.
Dit essay gaf me dieper psychologisch inzicht in de geest van mensen, en eerst leek het me dat ik een vos was (zoals Tolstoj, Shakespeare, Nietzsche, Goethe). Daarna dacht ik dat ik een egel was (zoals Dante, Plato, Dostojevski). Maar na veel aarzelen kan ik nu met weinig twijfel zeggen dat ik mijn eerste indruk moet behouden.
Donella H. Meadows – Denken in systemen
“If the goal is defined badly, if it doesn’t measure what it’s supposed to measure, if it doesn’t reflect the real welfare of the system, then the system can’t possibly produce a desirable result. Systems, like the three wishes in the traditional fairy tale, have a terrible tendency to produce exactly and only what you ask them to produce. Be careful what you ask them to produce.”
Meadows legt haarfijn uit wat systemen eigenlijk zijn en hoe ze functioneren. Alles kan een systeem zijn als het bestaat uit drie soorten dingen: elementen, onderlinge verbindingen en een functie (of doel). Je lichaam is een systeem, net als onze cellen, je bedrijf, een bos, een school, de aarde. Meadows, die ook hoofdauteur was van het beroemde boek ‘The Limits to Growth’, legt op een heel heldere en leuke manier uit hoe systemen zich gedragen en hoe we ze kunnen proberen te verbeteren. Ze stelt: “Als we eenmaal de relatie tussen structuur en gedrag zien, kunnen we beginnen te begrijpen hoe systemen werken, waarom ze slechte resultaten opleveren en hoe we ze kunnen veranderen in betere gedragspatronen.” Begrijpen hoe de onderdelen zich tot elkaar verhouden is de sleutel. Met het uiteindelijke doel om ons leven en het leven om ons heen te verbeteren.
Het is een van die boeken waarvan ik wilde dat ik het eerder had gelezen. Ook al heb ik Systems Engineering gestudeerd, het geeft me zoveel meer inzicht in de dingen om me heen. Ik weet zeker dat dit boek me zal helpen bij het beheren, aanpassen en zien van het brede scala aan keuzes dat ik voor me heb in deze complexe wereld. Door de principes van systemen te leren kennen, worden ze logischer voor mij, hoewel ik nog steeds zo weinig begrijp van veel systemen. Ik ga het boek zeker vaker lezen.
The United Nations – United Nations Charter & The Sustainable Development Goals
“Wij, de volken van de Verenigde Naties …..”
Met deze legendarische openingszin begint de preambule van het Handvest van de Verenigde Naties. De doelstelling om ‘komende geslachten te behoeden voor de gesel van de oorlog, …, en opnieuw ons vertrouwen te bevestigen in de fundamentele rechten van de mens, …, omstandigheden te scheppen waaronder gerechtigheid, alsmede eerbied voor de uit verdragen en andere bronnen van internationaal recht voortvloeiende verplichtingen kunnen worden gehandhaafd, en sociale vooruitgang en hogere levensstandaarden in groter vrijheid te bevorderen‘, kan niet genoeg worden benadrukt. Noch de andere twee belangrijke doelstellingen: het respecteren van de principes van gelijke rechten en zelfbeschikking van alle volkeren, en internationale samenwerking bij het oplossen van economische, sociale, culturele en humanitaire problemen over de hele wereld. En het zijn weer “Wij, de volken” die de Duurzame Ontwikkelingsdoelen moeten omarmen om de wereld te redden en een betere toekomst voor alle mensen op te bouwen.
Elke keer als ik Het Handvest en de Duurzame Ontwikkelingsdoelen lees, denk ik dat ze essentieel zijn voor de evolutie van een lager levensniveau naar een hoger levensniveau. Ze hebben een rationele, metafysische basis, zoals Robert Pirsig zou zeggen. Zonder deze doelen zouden we nog steeds in een bekrompen en achterlijke maatschappij leven. Ik raad ten zeerste aan om ze eens te lezen.
Taras Grescoe – Bottomfeeder (Dead Seas)
“The single worst thing we are doing to the oceans is devastating the food chain through overfishing. The best policy of all would be to become a bottom feeder -”
Met veel duidelijke voorbeelden en interviews in verschillende landen laat Taras Grescoe zien hoe we de onderwaterwereld om zeep helpen. Deze prachtige wereld die ons ook voedt. Dankzij de scheepvaartindustrie, de praktijk van het bodemtrawlen, het teruggooien van vis door de bijvangst overboord te gooien, vervuiling, het dumpen van plastic in het water, de vernietiging van ecosystemen zoals mangroves, kruipt onze zee langzaam het Homogenoceen in: een tijdperk met ecosystemen gedomineerd door kwallen en giftige klonen.
Na het lezen begon ik mijn vis verstandig te kiezen. In een restaurant vraag ik waar de vis vandaan komt. Als ze het niet kunnen vertellen, is het waarschijnlijk onethisch gevangen of zit het vol chemicaliën. Ik houd het dus bij heerlijke ‘bottom feeders’ en lokale vissen met een laag trofisch getal, zoals sardientjes, mosselen en oesters.
Greg McKeown – Essentialisme
““Essentialisme gaat niet over hoe je meer dingen gedaan krijgt; het gaat over hoe je de juiste dingen gedaan krijgt. Het betekent ook niet gewoon minder doen omwille van minder. Het gaat over de verstandigst mogelijke investering van je tijd en energie om op ons hoogste punt van bijdrage te opereren door alleen te doen wat essentieel is.“
Heb je het gevoel dat je energie voortdurend wordt afgeleid omdat je te veel dingen doet? Zeg je “ja” tegen alles en iedereen, zelfs als je dat eigenlijk niet wilt? Als dat zo is, dan is de uitweg de weg van de essentialist. En McKeown legt uit hoe je de weg van de essentialist kunt vinden; hoe je het triviale vele van het vitale weinige kunt onderscheiden, hoe je de niet-essentiële obstakels in je leven kunt elimineren om te doen wat er echt toe doet, hoe je moeilijke maar juiste keuzes kunt maken. Hij geeft ons een gedisciplineerde, systematische aanpak om te bepalen waar ons hoogste punt in bijdrage ligt.
Dit boek gaf me inzichten in hoe om te gaan met moeilijke afwegingen. Ik leerde om vaker “nee” te zeggen tegen alles behalve het essentiële, zij het op een sierlijke manier. Het hielp me om meer te focussen en minder te hebben. Om minder te doen, maar beter!
Eric Schlosser – Fast Food Nation
“De geschiedenis van de twintigste eeuw werd gedomineerd door de strijd tegen totalitaire systemen van staatsmacht. De eenentwintigste zal ongetwijfeld in het teken staan van de strijd tegen buitensporige macht van bedrijven.”
En een deel van deze buitensporige macht van bedrijven waar Eric Schlosser het over heeft, is de Amerikaanse fastfoodindustrie. Schlosser laat duidelijk en feitelijk zien hoe zo’n industrie er – in minder dan drie decennia – een is geworden waar hebzucht, absurditeiten, leugens, afschuwelijke praktijken en de focus op geld de boventoon voeren en waar slechts een enkeling echt en intrinsiek begaan is met de veiligheid en het welzijn van andere mensen.
Ik ben al meer dan tien jaar geleden gestopt met het eten van grote fastfoodketens, na het zien van documentaires als We Feed the World en Food, Inc.. Toch zal ik na het lezen van het boek nog meer mijn best doen om geen bewerkt voedsel te eten, om bij lokale boeren en producenten te kopen en om zo gezond mogelijk te eten.
Mihaly Csikszentmihalyi – Flow
“De meeste leuke activiteiten zijn niet natuurlijk; ze vereisen een inspanning die men aanvankelijk niet graag levert. Maar zodra de interactie feedback begint te geven aan de vaardigheden van de persoon, begint ze meestal intrinsiek lonend te zijn.”
Mihaly noemt vreugde, creativiteit, het proces van totale betrokkenheid ‘flow’. In zijn boek presenteert hij algemene principes, samen met concrete voorbeelden, over hoe mensen flow kunnen ervaren en een vreugdevol leven kunnen leiden. Toch zegt hij ook dat het “de taak is om te leren hoe je van het dagelijks leven kunt genieten zonder de kansen van andere mensen om van hun leven te genieten te verkleinen.”
Wat heb ik geleerd van dit geweldige boek Flow? Ik heb geleerd dat een vreugdevol leven een individuele creatie is. Het kan niet worden gekopieerd van een recept. We moeten hard werken om onze chaotische geest, of een geest die de neiging heeft om in chaos te vervallen, te structureren en zo in een stadium van flow te komen en zelfs vreugde te vinden. Niet door constant televisie of je smartphone te kijken, of door drugs of alcohol te gebruiken, maar eerder door creatieve manieren te vinden om onze psychische energie te gebruiken en om te zetten in momenten van flow.
Lafcadio Hearn – Japan
“Behind us lay Kumamoto – a far bluish confusion of myriad roofs – only the fine grey lines of its castle showing sharp against the green of further wooded hills ….”
In de aangename stad Kumamoto, op het eiland Kyushu, bracht Hearn drie jaar door als leraar. Hier schreef hij veel artikelen en verschillende boeken over een land dat nog grotendeels onbekend en exotisch was voor westerlingen. Hoewel deze boeken over Japan al meer dan een eeuw oud zijn, worden ze nog steeds beschouwd als juwelen. En als ik zijn delicate, kleurrijke en fijne beschrijvingen van het Land van de Rijzende Zon lees, komen er gemakkelijk levendige beelden bij me op.
Walter Henry Nelson – Buddha
“Those who have evolved and liberated themselves from the turning of the wheel are regarded as Perfect Ones. The Buddha, we are told, was one such man.”
Dit boek van Walter Henry Nelson is een toegankelijke en gezaghebbende biografie van de Boeddha, zijn diepgaande strijd en zijn levenslessen. Ik heb dit boek gelezen om de principes van het boeddhisme te begrijpen en ik vond het zeer nuttig en goed geschreven.
Robert Pirsig – Zen en de kunst van het motoronderhoud & Lila
“If a factory is torn down but the rationality which produced it is left standing, then that rationality will simply produce another factory. If a revolution destroys a government, but the systematic patterns of thought that produced that government are left intact, then those patterns will repeat themselves. . . . There’s so much talk about the system. And so little understanding.”
Met dit krachtige citaat laat Robert Pirsig zien dat hij een ongelooflijk sterke systeemdenker is. Bovendien is hij een groot metafysisch denker en filosoof. Zen beschrijft een reis die Pirsig maakte op een motorfiets van Minnesota naar Noord-Californië samen met zijn zoon Chris, een reis die vol zit met talloze filosofische discussies. Hier verkent Pirsig zijn “Metafysica van kwaliteit”. In Lila, zijn tweede boek, ontwikkelt Pirsig een compleet metafysisch systeem gebaseerd op het idee van Kwaliteit.
Deze boeken hebben me een enorm inzicht gegeven in de Westerse samenleving en haar waarden, de wetenschapsfilosofie, epistemologie en hedendaagse dilemma’s. Persoonlijk ben ik van mening dat dit twee klassiekers zijn, boeken die over vele jaren nog steeds gelezen zullen worden. Ze hebben zeker geholpen om mijn leven te verbeteren. Zoals Pirsig schrijft: “Ik denk dat metafysica goed is als het je dagelijkse leven verbetert; zo niet vergeet het dan maar.”
John Wargo – Green Intelligence
Een must voor wie de huidige door mensen gemaakte wereld wil begrijpen! John Wargo, professor aan de universiteit van Yale, biedt een praktisch pad voor het ontwikkelen van een grotere Groene Intelligentie.
Andy Sernovitz – Word of Mouth Marketing
“Mensen praten graag. Mond-tot-mondreclame is er altijd al geweest. Wat nieuw is, is de tweede M – Marketing”
Vergeet de oude marketingtechnieken. Geef geen geld uit aan folders die niemand gaat lezen, of aan saaie advertenties bij bushaltes. Alleen bedrijven die hun producten niet op een normale manier kunnen verkopen, hebben deze dure vormen van marketing nodig. Als je echte kwaliteitsproducten en coole producten maakt, zal mond-tot-mondreclame je beroemd maken. Dus wat is mond-tot-mond marketing? Andy Sernovitz definieert het als “mensen een reden geven om over je spullen te praten en het makkelijker maken voor dat gesprek om plaats te vinden. Het is meer dan alleen marketing. Het gaat erom dat je spullen en je bedrijf het waard zijn om over te praten.”
Wat ik van dit boek heb geleerd is dat mond-tot-mondreclame werkt voor bedrijven van elke grootte. Je hoeft niet in een sexy branche te zitten of een dure baan te hebben. Zelfs ik, met deze kleine blog, kan meedoen. Behandel mensen goed, wees interessant, verdien het respect en de aanbevelingen en mensen doen de rest.
Einhard – Vita Karoli Magni
“Hoewel hij zo succesvol was in het verbreden van de grenzen van zijn koninkrijk en het onderwerpen van de vreemde naties, zette hij niettemin vele werken op voor de decoratie en het gemak van zijn koninkrijk, en voerde sommige uit tot voltooiing.”
Deze korte biografie vertelt ons over het leven van Karel de Grote, koning van de Franken en Heilig Rooms keizer, die leefde van 748 tot 814. Einhard, jarenlang dienaar van de keizer, geeft een beschrijving van het leven en karakter van Karel de Grote, evenals een verslag van de vele oorlogen die hij voerde. Vita Karoli Magni is geweldig om te lezen als je meer wilt weten over de geschiedenis van de vroege Middeleeuwen.
Michel Hoàng – Genghis Khan
“Mijn nakomelingen zullen zich kleden in met goud geborduurde kleren; ze zullen zich voeden met exquise gerechten, ze zullen prachtige paarden berijden en de mooiste jonge vrouwen in hun armen houden. En ze zullen vergeten zijn aan wie ze dit alles te danken hebben.”
In 20 jaar verenigt Temüjin de vele stammen op de Mongoolse steppe en wordt hij gekozen tot heerser over de oceaan, de Grote Khan van de Mongolen. En nog eens 20 jaar lang, tot aan zijn dood in 1227, leidt hij zijn troepen om een enorm rijk te veroveren dat zich uitstrekt van de Japanse Zee tot aan Oost-Europa. Deze man, “die zich geen zorgen maakte over obstakels die hem in de weg konden staan en die de arm van het lot al had verdraaid”, staat bekend als een van de grootste heersers uit de geschiedenis. Maar, zoals Michel Hoàng in zijn boek uitlegt, waren het niet alleen de hebzucht en gewelddadige wreedheid van de Khan die resulteerden in uitzonderlijke militaire successen, maar ook de bereidheid tot compromissen en samenwerking en de niet aflatende inspanning om een systeem in stand te houden dat de centrale controle vernieuwde. En zoals een Chinees spreekwoord zegt: “Een rijk kan te paard worden veroverd, maar het kan niet te paard worden bestuurd.”
“Dr Livingstone, I presume?“
“Yes.“
“Doctor, I thank God I have been permitted to shake hands with you.“
In de uitstekende biografie van Frank McLynn ordt Henry Morton Stanley afgeschilderd als de grootste ontdekkingsreiziger van Afrika. De expeditie om Livingstone te vinden en de expeditie van 1874-7 en de afdaling van de Kongorivier waren zonder twijfel verbazingwekkende prestaties. Hij was zeer intelligent, zeer belezen en autodidact, en hij was een man met plotselinge vastberadenheid en besluiteloosheid. Hij was een man van ijzer. Desondanks had hij woede-uitbarstingen, was hij meedogenloos tegenover zijn collega’s, weigerde hij schuld op zich te nemen en had hij regelmatig last van stemmingswisselingen. Hij was geen heer. Toch waren Afrikanen en anderen altijd bereid om hem te volgen in het onbekende en waarschijnlijk vanwege zijn karaktereigenschappen werd hij echt Bula Matari (“Breker van Stenen”) genoemd.
Een ander goed boek van McLynn is Napoleon.
Ivo Andric – The Bridge over the Drina
“Want wij sterven allemaal maar één keer, terwijl grote mannen twee keer sterven, één keer als ze deze wereld verlaten en een tweede keer als hun levenswerk verdwijnt.”
Dit boek gaat over het levenswerk van Mehmed Pasja, de stenen brug in het kleine Bosnische stadje Visegrad. Dit geweldige boek van Ivo Andric won de Nobelprijs voor Literatuur en is een opmerkelijke inleiding tot de studie van de Balkan en Ottomaanse geschiedenis. Het doet denken aan een verzameling prachtige verhalen, allemaal over het leven van katholieken, moslims en orthodoxe christenen die niet in staat zijn om hun ongelijksoortige loyaliteiten met elkaar te verzoenen. Voor mij kan Andric worden beschouwd als een van die mensen die maar twee keer sterft, hoewel het nog vele jaren zal duren voordat zijn levenswerk verdwijnt.
Bekijk ook mijn persoonlijk leeslijst op Goodreads. Laat je inspireren door de boeken die ik de afgelopen jaren heb gelezen.